Tachograaf
Definitie
Een tachograaf is een wettelijk verplicht boordapparaat dat snelheid, gereden afstand en de rij- en rusttijden van de bestuurder registreert. Het apparaat is voorgeschreven door Verordening (EU) 165/2014 voor voertuigen die onder de Europese rij- en rusttijdenwetgeving vallen — in beginsel alle voertuigen voor goederenvervoer met een toegestane maximummassa boven 3.500 kg en personenvervoer met meer dan negen zitplaatsen (inclusief bestuurder).
Tachografen worden onderscheiden in twee hoofdvarianten: de analoge tachograaf (registratie op een waxen schijf, in gebruik tot 1 mei 2006) en de digitale tachograaf (datavastlegging op een chipkaart en in het apparaatgeheugen). Sinds 15 juni 2019 is de slimme tachograaf van de eerste generatie verplicht voor alle nieuw geregistreerde zware voertuigen, en sinds 21 augustus 2023 schrijft Verordening (EU) 2020/1054 de Smart Tachograaf 2 voor — uitgerust met DSRC-communicatie, GNSS-positiebepaling en uitgebreide grenspassageregistratie.
Het apparaat moet periodiek worden gekalibreerd door een door RDW-erkende werkplaats: bij eerste installatie, na elke twee jaar voor digitale tachografen, en altijd na reparatie van de aandrijflijn of bij wijziging van de bandenmaat. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en de politie controleren de naleving via wegcontroles en bedrijfscontroles, waarbij data van de bestuurderskaart en het voertuig worden uitgelezen.
Werkgevers in het beroepsgoederenvervoer zijn verplicht alle tachograafdata gedurende minimaal één jaar in een veilig archief te bewaren (artikel 33 Verordening EU 165/2014). Niet-naleving — ontbrekende data, manipulatie via magneten, zogenoemde "demagnetisers" of niet-tijdig uitlezen — wordt streng beboet conform de Beleidsregel boeteoplegging Arbeidstijdenwet vervoer.
Bron: ILT.nl — Tachograaf-dossier 2026; Verordening (EU) 165/2014; Verordening (EU) 2020/1054; RDW — Erkenning tachograafwerkplaatsen.
Praktijkvoorbeeld
Een transportbedrijf in Venlo met twaalf vrachtwagens (allen >7,5 ton) leest elke 28 dagen de tachograafdata uit van zowel het voertuig als de bestuurderskaart. De data worden geüpload naar een centraal archief en gekoppeld aan loonverwerking. Bij een onaangekondigde ILT-bedrijfscontrole kan de planner binnen 15 minuten alle data van de afgelopen twaalf maanden tonen — geen boete, geen administratieve last.
Veelgestelde vragen over tachograaf
Voor welke voertuigen is een tachograaf verplicht?
In beginsel: goederenvervoer met een toegestane maximummassa boven 3.500 kg en personenvervoer met meer dan negen zitplaatsen (inclusief bestuurder). Er gelden uitzonderingen voor onder andere bouwvoertuigen op korte afstand en hulpdiensten — zie ILT.nl voor de actuele lijst.
Hoe vaak moet een tachograaf worden uitgelezen?
De bestuurderskaart minimaal elke 28 dagen, de voertuigunit minimaal elke 90 dagen. Veel bedrijven kiezen voor maandelijks uitlezen omdat dit synchroniseert met de loonverwerking en met de minimale 12-maands archiveringsplicht.
Wat is het verschil tussen een tachograaf en een GPS-tracker?
Een tachograaf registreert wettelijk verplicht rij- en rusttijden volgens EU-regelgeving. Een GPS-tracker is een commercieel hulpmiddel voor positiebepaling en rittenregistratie. Beide kunnen naast elkaar bestaan; moderne smart-tachografen leveren ook GNSS-positiedata, maar vervangen geen volledige fleet-tracking.
Wat is de boete bij een ontbrekende of gemanipuleerde tachograafdata?
Boetes variëren van €110 voor administratieve overtredingen tot €4.400 per geconstateerde manipulatie. Bij herhaalde of grove overtreding kan de Nationale Eenheid (Dienst Wegverkeer) ook strafrechtelijke vervolging instellen op grond van valsheid in geschrifte (artikel 225 Sr).