Digitale tachograaf
Definitie
De digitale tachograaf is de elektronische opvolger van de analoge tachograaf en is sinds 1 mei 2006 verplicht voor alle nieuw in de EU geregistreerde voertuigen die onder Verordening (EU) 165/2014 vallen. In tegenstelling tot het analoge model — dat data op een waxen schijf graveerde — slaat de digitale variant alle activiteiten op in een tamper-resistant intern geheugen én op de persoonlijke chipkaart van de bestuurder.
Er zijn vier kaarttypen, elk met een eigen autorisatieniveau: de bestuurderskaart (geldigheid vijf jaar, persoonsgebonden), de bedrijfskaart (voor werkgevers, om data uit te lezen en te archiveren), de werkplaatskaart (alleen voor RDW-erkende installateurs) en de controlekaart (voor ILT- en politiehandhavers). De kaarten worden uitgegeven door Kiwa Register namens de RDW.
Het apparaat registreert vier activiteitstypen — rijden, andere werkzaamheden, beschikbaarheid en rust — op kwartierbasis, samen met snelheidsverloop op secondebasis voor de laatste 24 rijuren. Het bestand wordt opgeslagen in het gestandaardiseerde DDD-formaat (Digital Data Download) dat exporteerbaar is naar elke wettelijke uitleeshandeling.
De huidige generatie digitale tachografen wordt vervangen door de slimme tachograaf (Smart Tachograaf 1 sinds juni 2019, Smart Tachograaf 2 sinds augustus 2023). Voor bestaande voertuigen geldt een migratieschema: vanaf 31 december 2024 moeten alle voertuigen die internationaal vervoer uitvoeren een Smart Tachograaf 2 hebben, en vanaf 1 juli 2026 geldt deze eis ook voor lichte bedrijfsvoertuigen tussen 2,5 en 3,5 ton in het internationale vervoer.
Bron: ILT.nl — Digitale tachograaf; Verordening (EU) 165/2014, art. 3 en bijlage IB; Kiwa Register — Tachograafkaarten; Verordening (EU) 2020/1054.
Praktijkvoorbeeld
Een chauffeur in dienst van een internationaal koeriersbedrijf steekt aan het begin van zijn dienst zijn bestuurderskaart in de digitale tachograaf van zijn DAF-trekker. Tijdens de rit registreert het apparaat automatisch zijn rijtijden, pauzes en rustperiodes. Aan het einde van de werkweek leest de planner de data uit met een bedrijfskaart en synchroniseert het DDD-bestand met het backofficeplatform voor loon- en compliance-rapportage.
Veelgestelde vragen over digitale tachograaf
Hoe lang is een digitale bestuurderskaart geldig?
De bestuurderskaart is vijf jaar geldig vanaf de uitgiftedatum. Een verlengingsaanvraag moet uiterlijk 15 werkdagen vóór de vervaldatum bij Kiwa Register worden ingediend. Een verlopen kaart maakt rijden met een tachograafplichtig voertuig direct onwettig.
Wat is het DDD-bestand?
DDD staat voor Digital Data Download — het gestandaardiseerde bestandsformaat (.ddd) waarmee tachograafdata wordt geëxporteerd. Het bevat zowel voertuig- als bestuurdersactiviteiten en is door alle EU-handhavers leesbaar via de gecertificeerde uitleestools.
Wat moet ik doen als mijn bestuurderskaart defect is?
Direct melden bij de werkgever en binnen zeven kalenderdagen een vervangingsaanvraag indienen bij Kiwa Register. Tijdens de wachttijd (tot 15 werkdagen) moet de bestuurder handmatige uitdraaien (zogenaamde "manual entries") maken aan begin en einde van elke dienst.